Malatya'nın dünyaca ünlü kayısısı lezzeti ve görünüşü ile öne çıkarken başta kansere karşı koruyucu özelliğinin yanı sıra sağlığa birçok faydası bulunuyor. Malatya'da üretilen kayısının yüzde 95'i yurt dışına ihraç edilirken, Türkiye'de faydaları yeterince bilinmediği için tüketimi de az oluyor.
Faydaları bilim adamlarınca yıllar önce tespit edilen kayısı, yurt içinde tanıtımı yapılamadığından yeterli miktarda tüketilmiyor. Avrupa ve Amerika'da Malatya'ya kayısısına rağbet bir hayli fazla iken Türkiye'de kayısıdan yeterli miktarda istifade edilmiyor.
A VİTAMİNİ KANSERE KARŞI KORUYOR
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı'nca kayısı ile ilgili yapılan araştırmaya göre, kayısıda bulunan A vitamini organizmanın ve sağlıklı hücrelerin direncini artırarak, kanser hastalıklarına karşı koruyuculuk görevini yapıyor. Bu koruyucu etkisi nedeniyle, özellikle sigara ve alkol kullananlara öneriliyor. Yine bu araştırmaya göre, kayısı, akciğer, ağız, kolon, deri, göğüs ve rahim tümörleri üzerinde etki gösteriyor, göz sağlığı ile kemik ve dişlerin gelişimini sağlıyor.
Kayısının sodyum bakımından fakir, potasyum yönünden zenginliğinin, bazı diyetlerin uygulanmasında oldukça önemli olduğu ifade ediliyor. Sodyumu kısıtlayan diyetlerde, örneğin kalp yetmezliğinde, böbrek hastalıklarında kullanılabildiği kaydediliyor. Öte yandan kayısının üreme sistemi üzerinde olumlu rolü bulunduğu, cinsel gücü artırdığı da biliniyor. Bunun yanı sıra kayısının stresi azalttığı, kansızlığa engel olduğu, böbreklerde taş oluşumunu azalttığı, kalp kaslarını kuvvetlendirdiği belirtiliyor. Kayısının ayrıca cilt güzelliğinde de etkili olduğu biliniyor. Kuru kayısının kabızlığa karşı faydalı olduğu da ifade ediliyor.
KAYISININ BESİN DEĞERİ VE İNSAN SAĞLIĞINA YARARLARI
Kayısı ihtiva organik ve anorganik maddeler vasıtasıyla insan sağlığına olumlu etkilere sahip bir meyve. Kayısı yüksek miktarda şeker, nişasta, protein, pektin, pektoz selüloz, organik maddeler, vitamin A.B.B2, C,E,P, PP, folik asit, az miktarda K20, C03, P205, CO, daha az miktarda Na20, Ca0, mg0, Fe03, C1 ve eseri miktarda Zn, A1 ve eseri miktarda Zn, A1 ve Cu içermektedir. Kayısı minerallerden potasyum ve vitaminlerden B karoten yönünden çok zengindir. Vitamin A vücudu ve organları saran epitel doku ve gözün sağlığı, kemiklerin ve dişlerin gelişimi ile sağlığı, endokrin bezlerinin çalışması için elzemdir. 200-250 gram kayısı diyeti yeteri kadar yağ içeriyorsa günlük vitamin A tüketiminin 1/3'ünü karşılayabilir.
Ayrıca kayısının sodyumca fakir, potasyumca zengin oluşu bazı özel diyetlerin düzenlenmesinde yardımcı olabilir. Sodyum ve potasyum vücut sıvılarının kozmatik basıncı ve asit baz dengesi için gereklidir. Vücutta sodyum birikimi ödemlere yolaçar. Potasyum yetersizliğinde glikojen yetersizliği görülür. Kayısı Sodyumun kısıtlanmış diyetlerde mesela konjestif kalp yetmezliğinde, böbrek hastalıklarında, asit toplanması gereken hepatit sirozda ve uzun süre kartikosteroit tedavi gören kişilerde kolaylıkla kullanılabilir.
Tübitak, Hacettepe ve Atatürk Üniversitelerinde yapılan araştırmalar neticesinde kayısının faydaları şu maddeler altında toplandı:
KAYISININ FAYDALARI
-Beynin düzenli çalışmasını sağlar, stres azaltır
-Karaciğerin tahrip olan kısmının tamirini yapar
-Kemiklerin çok daha düzgün ve sağlam olmasında önemli rol oynar
-Kan yapımını artırarak, kansızlığa engel olur
-Mide ve on iki parmak bağırsağı ülserinin meydana gelmesine engel olur, meydana gelmiş ülserlerin iyileşmesinde rol oynar
-Böbreklerde taş teşekkülünü azaltır
-Üreme sistemi üzerinde önemli rolü bulunup, cinsel gücü artırmaktadır
-Kansere karşı koruyucu bir etkiye sahiptir
-Dişlerin daha sağlam ve kuvvetli olmasında önemli rol oynar
-Kalp kaslarını kuvvetlendirir ve daha düzenli çalışmasını sağlar Klinik ölümündeki reanimasyon çalışmalarında kalbin cevap vermesinde etkili olur
-Kayısının potasyumca zengin, sodyumca fakır ve A vitaminin öz maddesi karotence zengin olması insan beslenmesinde çok önemli boyutlar kazandırmaktadır
KAYISININ ÇEKİRDEĞİ DE İLAÇ
Yerli kayısı çeşitlerinin çekirdeklerinin içi tatlı olurken, yabancı ve zerdali formundaki kayısıların çekirdeklerinin içi ise çoğunlukla acı oluyor. Kayısı çekirdeklerinin tatlı olanları çerez olarak tüketilmekte iken, acı olanlar kozmetik ve ilaç sanayinde hammadde olarak kullanılıyor. Ayrıca kayısı çekirdeğinin tohum ve kabuğundan badem yağı, yemeklik yağ, aroma esansı gibi maddeler elde ediliyor.
Kayısı çekirdeği kabuk ve içten meydana geliyor. Meyve ağırlığının yüzde 12'sini oluşturan çekirdek içi bileşiminde Glikozit, Amigdalin, Nişasta, Yağ ve benzeri maddeler bulunuyor. Çekirdek içi (tohum) alındıktan sonra, geriye kalan kabuk yakacak olarak kullanılıyor. Her derde deva olan kayısının acı çekirdeğinin ilaç özelliği var. Avrupa'nın bazı ülkelerinde özellikle İngjltere'de doktorlar şeker hastalarının reçetelerine acı kayısı çekirdeğini bir ilaç gibi yazıyorlar. Kayısı çekirdeği yağı göz çevresi, meme dokusu ve dudaklar gibi ince ve hassas ciltli bölgelerde kullanılabilen, yumuşak, ince bir yağ özelliği bulunuyor.
Kayısıdan Elde Edilen Ürünler:
-Sofralık kuru kayısı
-Dondurulmuş kayısı
-Kayısı konservesi, pulpu ve nektarı
-Kayısı meşrubatları, kayısı pulp konsantresi
-Kayısı jöle, reçel, marmelatı ve kreması
-Yeşil kayısı turşusu ve kayısı pestili
-Toz ve kuru kayısı (çir, gün kurusu ve patik)
-Kıyılmış ve doğranmış kuru kayısı ürünleri
-Ekstruzyon kayısı mamulatı ve kayısı şekerlemeleri
-Kayısı ekstraktı ve esansı
-Kayısı pasta, kek, dondurma ve gofret türü mamülatı.
Malatya Yenigün Gazetesi |
Karadut Pekmezi
Organik Gün Kurusu
